Opracowała Ewa Skrzypiec

I. Okoliczności powstania, krótki rozwój, baza szkoły

Bardzo trudno jest teraz, po latach, wyszperać ze skrótowych informacji z dokumentacji szkoły informacje o historii szkoły. O początkach szkoły wiemy tylko, że budynek szkoły wybudowali Niemcy w latach 30. XX wieku. Od razu planowano w nim umieścić szkołę. Była to  Niemiecka Szkoła Powszechna im. J. Gutenberga. W czasie II wojny światowej na terenie szkoły mieścił się szpital.

Po wyzwoleniu działalność polskiej szkoły zaczynano praktycznie od początku, tj. od pierwszego polskiego dzwonka od pierwszego polskiego roku szkolnego w latach 1948/1949.

W 1949 roku powstała Publiczna Szkoła Powszechna nr 22 (żeńska) Jej kierowniczką była  Chowańska. Od 1949 roku kierownictwo nad ta szkołą objęła Janina Bilinstrub.

Rok później, tj w 1949roku powstała Szkoła Ogólnokształcąca Stopnia Podstawowego (męska) i jej kierownikiem był Stanisław Huk, obowiązki jego zastępcy pełnił  Tadeusz Czarnecki. Wiemy też, że od początków działalności polskiej szkoły w obecnym budynku mieściło się też przedszkole, działało ono do 1961.

Już od samego początku oba typy szkół borykały się z podstawowymi problemami nękającymi społeczeństwo polskie po zakończeniu wojny: w księgach protokołów jest mowa    o  analfabetyzmie, o alkoholizmie, o akcji dożywiania dzieci i o tym, że to właśnie szkoła organizowała najbiedniejszym pomoc w zorganizowaniu butów i odzieży. Czytamy jeszcze  o tym, ze organizowano dzieciom dostęp do radia oraz prowadzono akcje uświadamiania zagrożeń sanitarnych (zagrożenie czerwonka, durem brzusznym i innymi chorobami przenoszonymi przez muchy) oraz roli higieny osobistej w zapobieganiu chorób.. Na uwagę zasługuje konsekwencja we wprowadzaniu zarządzeń administracji państwowej i władz oświatowych tego okresu. Od samego początku szkoła była szkołą państwową i polską – zakazywano śpiewów religijnych, a także wymagano ujednoliconych imion i nazwisk
w języku polskim. Od razu, tzn. od momentu odzyskania niepodległości szkoła czynnie włączała się w potrzeby społeczności. Dzieci z klas VI i VII pomagały w odgruzowywaniu miasta.

W pierwszym roku działalności SP nr 13 miała 496 uczniów, SP nr 22 – 493 uczennice. Klasy były bardzo liczne ok. 50 osób w klasie. Brakowało zeszytów i książek.

II. Profil kształcenia, zmiany na przestrzeni lat

Od samego początku szkoła miała za zadanie wpajać podstawowe nawyki edukacyjne. Od samego początku w szkole działały następujące organizacje:

·        FOS

·        PCK

·        SPÓŁDZIELNIA UCZNIOWSKA

·        KOŁO PRZYJAŹNI POLSKO-RADZIECKIEJ

·        Od 1951 zaczął działał sklepik szkolny.

·        SZKOLNA KASA OSZCZĘDNOSCI.

Zamiany w profilu kształcenia szkoły (SP nr13) były związane z rozbudową jej bazy materialnej. Dopiero w latach 50. XX wieku pojawiły się plany budowy auli, położenia podłogi w świetlicy, a listopadzie rozpoczęto remont sali gimnastycznej. We wrześniu 1950 roku kierownikiem szkoły zostaje Stanisław Toroń. To on wprowadził Czarną i Złotą Księgę,    w której zapisuje zachowania uczniów. Jej celem było wyrobienie wśród uczniów szacunku dla przełożonych. W 1952 roku szkoła posiada już gabinet fizyko-chemiczny, istnieją kółka zainteresowań: polonistyczne, fizyczne oraz kółko nauki o Polsce, w 1953 roku mamy tez kółko historyczne i geograficzne.

W 1952 roku na uwagę zasługuje działalność Komitetu Rodzicielskiego SP nr 13. Rodzice pomagają w dyżurach nauczycielskich, organizują akcje dożywiania dzieci, organizują też zabawy szkolne dla uczniów. W tym samym roku patronat nad szkołą obejmuje Narodowy Bank  Polski. Na rzecz szkoły zostają przekazane kwoty ze składek pracowników banku na cele szkolne. Celem działań dyrekcji szkoły jest podniesienie ogólnego poziomu nauczania. Dopiero wtedy można pomyśleć o tworzeniu sekcji sportowych.

Rok 1973 jest przełomowy w historii naszej szkoły. To właśnie wtedy połączono oba typy szkół i stworzono szkołę koedukacyjną. Szkoła Podstawowa nr 13 „wchłonęła”  Szkołę Podstawową nr 22.W nowej szkole były 22 oddziały i uczyło się ok. 1200 uczniów. Kierownikiem został Władysław Szwaja.

Dwa lata później, tj. w 1975 roku szkoła uzyskała zgodę na utworzenie klasy o profilu lekkiej atletyki dla dziewcząt oraz o profilu koszykówki dla chłopców. Wtedy zaczął działalność szkolny klub sportowy. W 1978 roku powstała klasa usportowiona o profilu judo.

W tym czasie  poprawiła się tez baza szkoły. Poszerzono świetlicę szkolną, powstała pracownia polonistyczna, ogrodzono boisko szkolne, wykończono zaplecze do sali wychowania fizycznego.

Dnia 6.06.1984 powstało V Liceum Ogólnokształcące, które wraz ze Szkołą Podstawową
nr 13 utworzyło Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 3.

W dniu 1.09.1999 powstało Gimnazjum nr 4, a Szkoła Podstawowa nr 13 zaczęła wygasać. We wszystkich typach szkół były klasy sportowe o profilu LA, judo. Dzień 1.09.2004 był dniem szczególnym.

W Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 3 pozostały następujące typy szkół: Gimnazjum nr 4 i V Liceum Ogólnokształcące. Nadal prowadzimy klasy sportowe.

III. Kadra pedagogiczna, wybitni pedagodzy

Od samego początku naszej szkoły obowiązywała dwutorowość działań. Były dwie szkoły stopnia podstawowego, podział na klasy męskie i żeńskie.W SP 22, pod rządami Janiny Bilinstrub pracowały następujące nauczycielki:

·        Sobejko,

·        Klimek,

·        Morkowska,

·        Solczak,

·        Banaś,

·        Kondraczek

·        Czarnecka,

·        Hukowa

·        Skoczkowa.

W SP 13 kierownikiem był Stanisław Huk, obowiązki zastępcy pełnił Tadeusz Czarnecki.

W tej szkole pracowali następujący nauczyciele:

·        Wasilewska,

·        Żurakowski,

·        Haas,

·        Gasior

·        Stasiewicz

·        Matysik,

·        Kazimirowicz,

·        Bochańczyk,

·        Frost,

·        Bombowa,

·        Kosarczyk,

·        Jędrusik

Początki działalności naszej szkoły były bardzo trudne. Nauczyciele zmagali się
z podstawowymi problemami związanymi z życiem codziennym – organizowali dożywianie dla uczniów, zdobywali odzież, buty, uczyli zasad higieny i profilaktyki, zdobywali podręczniki
i zeszyty.

Za rządów dyrektora Władysława Szwai sukcesy dydaktyczne odnosili następujący pedagodzy:

·        Maria Chodaniecka,

·        Krystyna Chudek,

·        Czesława Gnutek,

·        Zenobia Kotulska,

·        Wanda Kadłuczko,

·        Józef Kądziołka (dyrektor szkoły w latach 1993-2006)

Trenerzy:

Janusz Nowak,

Ryszard Caban,

Kazimierz Stemplowski.

Obecnie sukcesy odnoszą następujący nauczyciele (pod kierownictwem Katarzyny Gwóźdź):

·        Jan Widera,

·        Piotr Sadowski,

·        Marek Słyk

· Szczyrk Janusz

IV. Najwybitniejsi uczniowie, absolwenci. Większe osiągnięcia szkoły

Dopiero w l.50. XX w. za kierownictwa dyrektora Władysława Szwai pojawiły się pierwsze sukcesy. Na uwagę zasługuje uczeń  Piwaworski, który  zdobył  4 . miejsce z historii,
w olimpiadzie na temat wiedzy o województwie katowickim.

Wtedy też pod kierownictwem pedagogicznym Kazimierza Stemplowskiego  i Janusza Nowaka można było zanotować pierwsze sukcesy sportowe.

W latach 70.XX wieku corocznie odnotowaliśmy zwycięstwa sportowe. Nasza szkoła zajmowała czołowe miejsca na szczeblu wojewódzkim w następujących dyscyplinach:

Dziewczęta:

gimnastyka, czwórbój lekkoatletyczny , biegi przełajowe, koszykówka             

Chłopcy:

gimnastyka, czwórbój lekkoatletyczny , sztafeta 4x60m, koszykówka

Po połączeniu obu typów szkół, w roku 1975 pojawiły się kolejne sukcesy naszych uczniów.

Wtedy to dziewczęta i chłopcy z naszej szkoły zdobyli Puchar Prezydenta miasta Bytomia w Sporcie za rok 1975.

Następny rok obfitował w sukcesy naukowe. Z resztek dokumentacji szkolnej wiemy tylko, że matematyczka, Krystyna Chudek, przygotowała olimpijczyka, który zajął 3.miejsce na poziomie miasta i 9.miejsce na poziomie województwa. Natomiast biolog, Maria Chodaniecka, przygotowała uczniów, którzy zajęli 1.2.3 miejsce na poziomie miasta i 21.
w województwie. Wśród nich był uczeń, Piotr Szalbot. Natomiast uczeń Piwaworski  zdobył  4 miejsce z historii, w olimpiadzie na temat wiedzy o województwie katowickim.

Lata 1977 – 1986 to okres największych sukcesów  krajowych i międzynarodowych
w czwórboju lekkoatletycznym dziewcząt i chłopców – szkoła zdobyła na własność Puchar Redakcji „Świata Młodych”.

W 1979 uczniowie uczestniczyli w Mistrzostwach Europy w Czwórboju LA, które odbyły się w Fustervalde w byłym NRD. Drużyna chłopców zajęła 3 miejsce a dziewczęta 2. miejsce.

Rok później były Mistrzostwa Europy odbyły się w Bukareszcie, gdzie uczniowie zdobyli III miejsce. Niektóre międzynarodowe rekordy 

w czwórboju należą do reprezentantów szkoły: Iwona Iwanek pobiła rekord w łącznej punktacji czwórboju: 60m - 7,5 s ;rzut piłeczką palantową -  63 m; skok wzwyż – 1,45m ; bieg na dystansie 500m 1:20,8. Wojciech Strach uzyskał rekordowy wynik – 423 punkty,a Ewa Pająk uzyskała najlepszy rezultat
w biegu na dystansie 500m – 1:20,6 s.

Lata 80. to pasmo sukcesów w ogólnopolskich  sztafetowych biegach przełajowych dziewcząt szkół podstawowych, w Ogólnopolskich Igrzyskach Młodzieży Szkolnej                   w krajowych finałach czwórboju lekkoatletycznego dziewcząt klas VII.Uczniowie szkoły startowali z dużym powodzeniem w wielu zawodach na szczeblu ogólnopolskim.

W roku 1981 podczas Mistrzostw Polski klubów zrzeszonych w SZS sztafeta 4x 100m
w składzie:

·      Ewa Marcinkowska,

·      Gizela Respondek,

·      Beata Rzymanek,

·      Iwona Iwanek

zdobyła I miejsce i ustanowiła nowy rekord Polski Juniorek Młodszych 46,42 s / jest to  aktualny rekord Polski /.

Od roku 1984 tj. od utworzenia klas sportowych o profilu LA w V Liceum Ogólnokształcącym uczniowie szkoły wielokrotnie zdobywali medale podczas Ogólnopolskich Olimpiad Młodzieży i Mistrzostw Polski Juniorów /E. Marcinkowska, I. Iwanek, G. Respondek, B. Rzymanek, Odój,  B. Pająk, J. Szpytma, S. Pachut, A. Rosół, M. Plawgo, J. Palczyk, D. Pasek, A. Wylężek, M. Widera, M. Loch,  J. Ociepka, A. Palka, R. Matuszewska, D. Kasprzycka, M. Cisek, P. Stasińska,  M. Zawłocki, M. Mucha/.

Uczniowie szkoły przez szereg lat z dużym powodzeniem brali udział w zawodach „Sprawni jak żołnierze”.

W roku 1999 reprezentacja V Liceum Ogólnokształcącego zdobyła
1 miejsce w I Ogólnopolskim Młodzieżowym Turnieju Sprawnościowo-Obronnym „Wojsko Polskie – Tradycja i Współczesność”.

Niewątpliwie największym osiągnięciem lekkoatletycznym jest zdobycie przez
Marka Plawgo ucznia V Liceum Ogólnokształcącego tytułu Mistrza Świata Juniorów
w biegu na dystansie 400m przez płotki w Santiago de Chile w 2000 roku.

Popularność SP nr 13 i V LO związana jest głównie z  działalnością sportową w wielu dyscyplinach sportowych. Klasy o profilu koszykówki zdobywały na przestrzeni wielu lat   medale mistrzostw województwa. Odnosiły również sukcesy w Mistrzostwach Polski Szkół Sportowych: 5 miejsce w roku 1977, 1. miejsce w roku 1980 – drużyna chłopców; 6. miejsce w roku 1980 – drużyna dziewcząt.

Liczne sukcesy odnosili uczniowie klas o profilu judo. Zawodnicy zdobywali przez szereg lat medale podczas mistrzostw województwa, makroregionu, mistrzostw Polski. Spektakularny sukces odniosła Ewa Konieczny, która w latach 2007 /II miejsce/ i 2008 /I miejsce/ zdobywała medale Mistrzostw  Europy.  Wspaniałe sukcesy odnosił również Paweł Zagrodnik, który w 2006 roku zdobył brązowy medal Mistrzostw Europy Juniorów.

Od 2006 roku gimnazjum nr 4 co roku zdobywa 1.miejsce we współzawodnictwie sportowym szkół organizowanym przez Miejski Szkolny Związek Sportowy w Bytomiu, natomiast we współzawodnictwie na poziomie województwa zajmujemy co roku czołowe miejsca.

W ostatnich latach osiągnęliśmy następujące sukcesy: w roku 2008 reprezentacja szkoły w koszykówce dziewcząt nawiązała do wspaniałych osiągnięć sprzed wielu lat, podczas  Finału Ogólnopolskiego Licealiady w Koszykówce Dziewcząt rozgrywanego w Bydgoszczy reprezentantki zdobyły brązowy medal.